maroommatum

จุดประกาย

เปลี่ยนอารมณ์ตามฤดู​
17 ​เมษายน​ ​พ​.​ศ​. 2549 00:00:00

๐ ​จิราภรณ์​ ​เจริญเดช​ jiraporn_j@nationgroup.com

กรุงเทพธุรกิจออนไลน์​ : ​เข้า​สู่​ใน​ช่วงของหน้าร้อนเต็มที่​แล้ว​ ​เคยมีคนสงสัยว่า​ ​ฤดูกาลที่​เปลี่ยนแปลงไป​ ​ทำ​ให้​อารมณ์ของคนเปลี่ยนแปลง​ด้วย​หรือ​ไม่​ ​โดย​เฉพาะ​ใน​เรื่องของโรคซึมเศร้า​

เคยอ่านรายงานที่​เกิดขึ้น​จาก​ทางตะวันตก​ ​แต่ทางตะวันออกอย่างบ้านของเรา​ ​เป็น​เรื่องที่​ยัง​ไม่​ค่อย​ได้​ทราบ​กัน​ ​ยัง​ไม่​รู้​กัน​ว่า​เป็น​อย่าง​นั้น​จริง​หรือ​ไม่​ ​แต่มัก​จะ​มีคนถามจิตแพทย์บ่อยว่าช่วงหน้าร้อนคนมี​แนวโน้ม​เป็น​ '​บ้า​' ​มากกว่าหน้าหนาว​หรือ​ไม่​

แพทย์จิตเวชเคยบอกว่า​ส่วน​ใหญ่​ฤดูหนาวคนไข้มีอาการ​จะ​ '​กำ​เริบ​' ​มากกว่า​ ​โดย​เฉพาะคนไข้ทางด้านอารมณ์​ ​เช่น​ ​ใน​เดือนพฤศจิกายน​ ​ธันวาคม​ ​มกราคม​ ​คนไข้​โรคนี้มัก​จะ​กำ​เริบ​ใน​ช่วงนี้​

หน้าร้อน​ส่วน​ใหญ่​พบปัญหาทางด้านสุขภาพจิตมากกว่า​ ​คือ​ ​หงุดหงิด​ ​เครียด​ ​รู้สึกอารมณ์​เสียง่าย​ ​ฉุนเฉียว​ ​แพทย์บอกว่า​ ​จริงๆ​ ​แล้ว​แค่อาการหงุดหงิด​ไม่​ได้​เป็น​ตัวที่ทำ​ให้​โรคกำ​เริบ​

ทางตะวันตก​นั้น​พอ​ถึง​หน้าหนาว​ ​คนมัก​จะ​ซึมเศร้า​ ​ใน​โลกตะวันตก​ ​ฤดูหนาวหนึ่งวัน​จะ​มีชั่วโมงสว่าง​อยู่​ไม่​เท่า​ไหร่​ ​จะ​ออกไปไหนๆ​ ​ก็​ไม่​ได้​ ​วันๆ​ ​ก็​อยู่​แต่​ใน​บ้าน​ ​เกิด​ความ​อึดอัด​ ​ไม่​แจ่มใส​ ​หดหู่​ ​จึง​เป็น​ซึมเศร้า​กัน​มาก​ ​แต่บ้านเราการเปลี่ยนแปลงของแสงแดด​ยัง​ไม่​มาก​ถึง​ขนาด​นั้น​ ​ถ้า​เป็น​คนที่มี​เงินหน่อย​ ​ช่วงหนาวๆ​ ​อาจ​จะ​บินมาทางตะวันออก​ ​มา​เจอแสงแดดเยอะๆ​ ​อย่างโลกตะวันออก​ ​ก็รู้สึกดีขึ้น​

แสดงว่าอิทธิพลของฤดู​เกี่ยวข้อง​กับ​อารมณ์​โดย​เฉพาะทางตะวันตก​ ​ซึ่ง​ใน​ทางการแพทย์ชี้ว่าจริงๆ​ ​แล้ว​อุณหภูมิ​ไม่​เกี่ยวข้อง​กับ​เรื่องของสารเคมี​ ​เรื่องของฮอร์​โมน​ใน​ร่างกายสัก​เท่า​ไหร่​

หลายคนอาจเคยรู้สึกว่า​ ​ถ้า​ออกไปข้างนอก​แล้ว​เจอ​กับ​อากาศร้อนๆ​ ​อาจ​จะ​ทำ​ให้​เราหงุดหงิด​แล้ว​พาลอารมณ์​เสีย​ได้​ ​ถ้า​ถึง​ฤดูฝนตกไปไหน​ไม่​ได้​อาจหงุดหงิด​ ​หรือ​บางคนบอกว่าอากาศร้อนก็ทำ​ให้​คนอารมณ์ร้อน​ ​หงุดหงิดง่าย​ ​อย่างฤดูหนาว​ ​อากาศ​จะ​เย็นหน่อย​ ​จะ​รู้สึกสบายๆ​ ​ส่วน​ฤดูฝน​ ​จะ​ทำ​ให้​รู้สึกเหนอะหนะ​ ​รู้สึกรำ​คาญตัวเอง​ ​รู้สึกเหมือนตัวเองสกปรก​อยู่​ตลอดเวลา​

หรือ​บางคนบอกว่าหน้าร้อน​ ​จะ​ทำ​ให้​รู้สึกหงุดหงิดง่าย​ ​อารมณ์​เสีย​ ​อารมณ์ค่อนข้าง​จะ​แปรปรวน​ ​แต่​ถ้า​เป็น​หน้าหนาว​ ​คิดว่าทำ​ให้​คนรู้สึกเหงา​ ​ว้า​เหว่​ ​อยากมี​เพื่อน​ ​อยาก​จะ​คุย​กับ​ใครหลายๆ​ ​คน​

แพทย์​จะ​ใช้​เกณฑ์การสังเกตอย่างไร​ ​อารมณ์ขนาดไหนที่​เรียกว่าผิดปกติ​ ​ต่อไปนี้คือคำ​อธิบาย​จาก​คุณหมอท่านหนึ่ง​

ท่านว่าสังเกต​ได้​ค่อนข้างยาก​ ​แต่ที่สังเกต​ได้​ง่ายมีอย่างหนึ่งคือ​ '​อารมณ์​' ​ที่ผิดปกติทำ​ให้​สัมพันธภาพของเราที่มีต่อคนรอบข้างเปลี่ยนไป​ ​เช่นอาการหงุดหงิด​ ​ถ้า​ถึง​ขั้นผิดปกติ​จะ​เป็น​อยู่​ตลอด​ ​เหมือนอย่างปอดบวมก็​เป็น​อยู่​ตลอด​

ส่วน​อาการปกติ​ ​คือวันนี้หงุดหงิด​ ​พรุ่งนี้หาย​ ​อย่างนี้​เราคิดว่า​เป็น​เรื่องธรรมดาที่​เปลี่ยนแปลง​ได้​ใน​แต่ละวัน​ ​แต่​ถ้า​เป็น​เรื่องของ​ความ​ผิดปกติมัก​จะ​คง​อยู่​นาน​ ​ระยะ​เวลาที่สั้นที่สุด​ใน​ทางจิตเวช​ ​ถือว่าผิดปกติ​ ​คือ​ 4 ​วัน​ ​ถ้า​มีอาการเกิน​ 4 ​ก็ผิดปกติ​ ​เป็น​วันเดียว​ไม่​ใช่​ ​แต่ที่ยาวๆ​ ​ส่วน​ใหญ่​จะ​ซึมเศร้านานๆ​

ส่วน​ใหญ่​จะ​พบ​เป็น​อาทิตย์​หรือ​ 2 ​อาทิตย์มากกว่า​ ​ที่​ 3-4 ​วัน​แล้ว​ดีขึ้น​ไม่​ค่อยผิดปกติ​ ​ถ้า​ผิดปกติ​ถึง​ระดับที่ทำ​ให้​เขา​มีปัญหา​ ​มันก็​ต้อง​นานพอสมควร​ ​ถ้า​เป็น​วันสองวันมีคน​ให้​คำ​ปรึกษา​แล้ว​ดีขึ้น​ ​โดย​ทั่ว​ไปแพทย์จัดว่า​เป็น​เรื่องของปัญหาสุขภาพจิต​โดย​ทั่ว​ไป​ ​ไม่​ได้​จัดว่า​เป็น​โรค​

ปัญหาที่​เห็น​ ​คือกระทบต่อสัมพันธภาพ​กับ​คน​อื่นๆ​ ​กับ​กระทบการงาน​ ​ถ้า​อารมณ์​นั้น​ทำ​ให้​การงานเสีย​ ​ความ​รับผิดชอบที่มี​เสียไป​ ​อย่างนี้ก็น่า​จะ​มีปัญหา​ ​แต่มีข้อน่าสังเกตคือ​ ​ปัญหาทางจิตเวชมี​อยู่​สองด้านที่สำ​คัญจริงๆ​ ​คือ​ ​อารมณ์ดีมากๆ​ ​กับ​อารมณ์​เศร้ามากๆ​

อารมณ์ดีมาก​จะ​เหมือน​กับ​ตอนที่ถูกหวย​ได้​รางวัลที่​1 ​จะ​รู้สึกดี​ใจมาก​ ​หรือ​เศร้ามากเวลา​เสียหวย​ ​ซื้อเยอะ​แล้ว​ไม่​ได้​ก็หดหู่​ ​ที่สำ​คัญมีสองด้าน​ ​ด้านบวกมาก​กับ​ด้านลบมาก​

ที่​เคย​ได้​ยิน​โดย​ส่วน​ใหญ่​มัก​จะ​เป็น​เรื่องของซึมเศร้า​ ​หลายคนคง​จะ​เคย​ได้​ยินว่า​ ​ซึมเศร้าทำ​ให้​เกิดอันตรายมากมาย​ ​จน​ถึง​ขั้นฆ่าตัวตาย​ ​แต่อารมณ์ทางบวกที่บอกว่า​ ​ดี​ใจมากๆ​ ​มีผลเสีย​ ​ตรงนี้คน​ไม่​ค่อย​จะ​ทราบ​กัน​ ​เพราะ​ส่วน​ใหญ่​ที่รู้​กัน​ก็คือ​ ​โรคซึมเศร้า​ ​แต่จริงๆ​ ​แล้ว​มีอีกโรคหนึ่ง​ ​เรา​เรียกว่า​โรคอารมณ์​แปรปรวนสองขั้ว​ (bipolar) ​ที่​เป็น​ด้านบวกมากๆ​ ​ก็คือ​ ​อารมณ์ดีมากๆ​ ​ลักษณะอาการ​เป็น​ยัง​ไงบ้าง​ ​อาการของด้านบวกที่​เรา​เรียกว่า​ mania ​มี​อยู่​สามสี่ด้านนอกเหนือ​จาก​อารมณ์ดี​ ​บางครั้งอาจ​จะ​หงุดหงิด​ ​ถ้า​มีคนขัดใจ​ ​อยากไปชอปปิ้ง​ ​อยากซื้อของ​ ​แต่มีคนบอกเพลาๆ​ ​ก็​เลยหงุดหงิด​

ไปปรึกษา​แพทย์ก็​จะ​ดูก็คือ​ ​หนึ่งอารมณ์​ ​สอง​ความ​คิด​ ​สามพฤติกรรม​ ​ความ​คิดของคนที่อารมณ์ดีมากๆ​ ​ที่ผิดปกติ​ ​เขา​จะ​เชื่อมั่นตัวเองมาก​ ​คิดการ​ใหญ่​โต​ ​อยากทำ​นั่นทำ​นี่มี​โครงการต่างๆ​เยอะ​แยะ​ ​ความ​ยับยั้งชั่งใจ​ไม่​มี​ ​งานเก่า​ไม่​ได้​สานต่อแต่คิด​ใหม่​ ​เลยกลาย​เป็น​คนจับจด​ ​เดือดร้อนคนรอบข้าง​

อีกด้านคือ​ ​ด้านพฤติกรรม​ ​คนที่​เป็น​โรคนี้อยาก​จะ​พูดคุย​กับ​คนไป​ทั่ว​ ​เที่ยวจุ้นจ้าน​ ​ชอบไปสอน​ ​ชอบไปเตือน​ ​คิดว่าตัวเองเก่ง​ ​ตัวเองมี​ความ​สามารถ

######################################

ที่มา - กรุงเทพธุรกิจออนไลน์